RezKraj

Źródliska Jasiołki

  • Kategoria: RezKraj
  • Odsłony: 872
Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Lokalizacja: pow. sanocki, gm. Komańcza
Typ: krajobrazowy

Rezerwat „Źródliska Jasiołki” utworzony został w roku 1993. Jego powierzchnia wynosi 1585,01 ha. „Źródliska Jasiołki” to największy rezerwat w województwie podkarpackim, a zarazem w polskich Karpatach. Położony jest na wschodnim krańcu Beskidu Niskiego, około 8 km na zachód od granicy pomiędzy Karpatami Zachodnimi i Wschodnimi, w granicach Jaśliskiego Parku Krajobrazowego. Obejmuje on najwyżej położone części północnych stoków pasma granicznego ze Słowacją w rejonie szczytów: Pasika (848 m n. p. m.), Kanasiówka (823 m n. p. m.) i Weretyszów (741 m n. p. m.). Wyższe partie porośnięte są górskim lasem bukowym z domieszką jodły, są to najczęściej drzewostany powyżej 80 lat. Wschodnia część rezerwatu to obszar źródliskowy Jasiołki i Wisłoka z licznymi wąwozami oraz blokami skalnymi w głębokich korytach. W części zachodniej stoki są nachylone łagodnie. Rezerwat obejmuje zbiorowiska roślinne łąk górskich i torfowisk, a także tereny po dawnej wsi Jasiel, w której współcześnie już nikt nie mieszka, a tereny po osadzie we władanie objęła przyroda.

W rezerwacie zbiorowiska leśne zajmują 75% jego powierzchni. Dominuje w nich zespół buczyny karpackiej. Niewielkie powierzchnie zajmuje zespół olszyny bagiennej. Wzdłuż brzegów Jasiołki zachowały się fragmenty zadrzewień lęgowych z bujnym runem ziołoroślinnym. Niewielki procent powierzchni zajmują drzewostany i młodniki świerkowe pochodzące z zalesień łąk i pastwisk. Na gruntach porolnych występują niewielkie płaty drzewostanów olszy szarej.

Flora rezerwatu jest bardzo bogata, zanotowano tu 480 gatunków roślin. Różnorodnością szczególnie wyróżnia się rozległy kompleks zaroślowo-torfowiskowo-łąkowy „Uroczysko Jasiel”. Ze względu na położenie szata roślinna rezerwatu ma charakter przejściowy pomiędzy Karpatami Zachodnimi i Wschodnimi.Wyraźnie przeważa element wschodni, który reprezentują: wilczomlecz karpacki, smotrawa okazała, sałatnica leśna, tojad wiechowaty, bluszczyk kosmaty, cebulica dwulistna, kostrzewa górska, żywokost sercowaty. Z kolei element zachodniokarpacki reprezentuje przytulia okrągłolistna. Na szczególną uwagę zasługują gatunki torfowisk wysokich, które mają tu najbogatsze skupisko w Beskidzie Niskim, a zwłaszcza rosiczka okrągłolistna. Rozpowszechniona jest wełnianka pochwowata oraz mchy: torfowiec magellański, płonnik sztywny i mochwian bagienny, znacznie rzadsza jest żurawina błotna.
Bardzo interesującą grupę stanowią gatunki typowe dla podmokłych łąk o charakterze torfowisk niskich i otwartych bagien. Są tu liczne turzyce, mietlica psia, pępowa błotna, ostrożeń łąkowy i błotny, kruszczyk błotny oraz skrzypy: zimowy, polny, bagienny i błotny. Wśród roślin liczna jest grupa gatunków górskich, a wśród nich reglowych. Są to głównie rośliny żyznych lasów bukowych i bukowo-jodłowych: żywiec gruczołowaty, żywokost sercowaty, tojeść gajowa, kostrzewa górska, paprotnik kolczysty, miesiącznica trwała i inne. Rzadziej spotykane są gatunki podgórskie, z których na terenie rezerwatu spotykane są tylko dwa: turzyca zwisła i skrzyp olbrzymi. Z roślin subalpejskich najczęściej spotykany jest omieg górski i ciemiężyca zielona, rzadki jest modrzyk górski, a z osobliwości – wilczomlecz karpacki.

W rezerwacie można zobaczyć, jak las zajmuje tereny, na których gospodarował kiedyś człowiek. Drzewa oraz krzewy jałowca coraz bardziej porastają dawne pola i pastwiska. Zdaniem naukowców, aby ratować unikatowe łąki, trzeba je kosić. Rozległe przestrzenie o powierzchni prawie 300 hektarów są ważnym miejscem polowań ptaków drapieżnych. Można tu spotkać orlika krzykliwego. Widoczne są myszołowy zwyczajne, jastrzębie, krogulce, pustułki, kobuzy, kruki, puszczyki uralskie, puchacze oraz sowy uszate. W starodrzewach jodłowych oraz bukowych często gnieżdżą się gołębie, a także liczne dzięcioły, z ich największym u nas przedstawicielem – dzięciołem czarnym. Najliczniejszą grupę stanowią ptaki śpiewające: trznadel, zięba, kowalik, sikory, świergotek drzewny, drozdy i wiele innych. Ogółem na terenie rezerwatu zaobserwowano 108 gatunków ptaków, z których 102 objętych jest ochroną. Puszcza jest ostoją wielu drapieżników. Występują tu wilki, rysie, żbiki, borsuki, lisy, kuny leśne, a nawet niedźwiedzie brunatne, które mają tu swoje mateczniki. W rezerwacie bardzo liczne są jelenie, sarny, dziki, rzadkim gościem jest natomiast łoś. Rozległe łąki są doskonałym siedliskiem dla owadów, szczególnie motyli.

Przed kilku laty po pożarze, który wybuchł na Słowacji i rozprzestrzenił się na polska stronę, w Jasielu zbudowano duże stawy retencyjne, które wtopiły się już w krajobraz. Te zbiorniki stały się miejscem życia wielu gatunków roślin i zwierząt. Rezerwat jest doskonałym miejscem poznawania osobliwości przyrodniczych i kulturowych. Wiodą tędy szlaki piesze i konne, przygotowano miejsce biwakowe. Rezerwat tworzy przejściową ostoję dla gatunków zwierząt pomiędzy Bieszczadzkim Parkiem Narodowym i Magurskim Parkiem Narodowym. Przyrodnicy twierdzą, że ze względu na dużą powierzchnię i liczne osobliwości fauny i flory mógłby być parkiem narodowym.

 

Sine Wiry

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Lokalizacja: pow. leski, gm. Cisna, Czarna, Solina
Typ: Krajobrazowy

Rezerwat „Sine Wiry” utworzony został w roku 1987. Zajmuje areał 450,49 ha.

Jest to jeden z najciekawszych rezerwatów w Karpatach pod względem różnorodności biologicznej i form krajobrazu. Ochroną objęto przełomowy odcinek rzeki Wetliny, aż do jej ujścia do Solinki oraz zbocza wzniesień Połoma i Szczycisko ze starym naturalnym lasem bukowo-jodłowym. Lasy pokrywają 87% powierzchni rezerwatu. Przeważa buczyna karpacka, ale spotkamy też fragmenty pięknych borów jodłowych. Występuje tu również jaworzyna karpacka, w której występuje języcznik zwyczajny – rzadka paproć o nie podzielonych liściach. Na łąkach możemy spotkać wiele roślin chronionych. Rośnie tu m.in. mieczyk dachówkowaty, goździk skupiony, tojad wschodniokarpacki oraz lulecznica kraińska. Tereny otwarte są miejscem bytowania wielu gatunków owadów – to prawdziwy raj dla motyli. Polują tu także ptaki drapieżne, które zakładają gniazda w pobliskich lasach – m.in. orły przednie i orliki krzykliwe. W rezerwacie można zobaczyć tropy, a czasami nawet spotkać niedźwiedzie, wilki i rysie. Występują tu także jelenie i żubry. Zwiedzanie rezerwatu ułatwiają dwie ścieżki przyrodniczo-edukacyjne.

Na mapach Bieszczadów wydawanych w latach 80. XX wieku możemy zobaczyć Szmaragdowe Jeziorko. Powstało w 1980 roku po lipcowych ulewach, kiedy do Wetliny osunęło się zbocze Połomy. Osuwisko spiętrzyło wodę tworząc jezioro o powierzchni hektara. Przez lata akwen zamulił się i dzisiaj praktycznie nie istnieje. Pozostała po nim szeroka kamienista plaża. Na współczesnych mapach nie ma już nazwy Szmaragdowe Jeziorko. Turyści docierający do kaskady rzeki Wetliny w miejscu dawnego osuwiska uważają, że to właśnie są Sine Wiry. Naprawdę znajdują się one nieco wyżej.

Fot. A.Krzykwa

Przełom Osławy pod Mokrem

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Lokalizacja: pow. sanocki, gm. Komańcza, Zagórz
Typ: Krajobrazowy

Utworzony został w roku 2000, na powierzchni 322,45 ha na terenie dwóch wsi: Wysoczany i Mokre. Położony na granicy Beskidu Niskiego i Bieszczadów chroni przełomowy odcinek Osławy, która w okolicach Duszatyna opływa 50-metrowy ostaniec – wzgórze Łokieć. Przeciskając się pomiędzy stromymi zboczami, spada z szumem ze skalnych progów tworząc kaskady i po 1,7 km wraca prawie w to samo miejsce, z którego wypłynęła. Przełom Osławy przez piaskowcowo-łupkowe wzniesienie wysoczyznowe, utworzył tu malownicze zakole ograniczone stromymi, porośniętymi lasem zboczami. Wraz z rozległym tarasem rzecznym i korytem obfitującym w progi skalne jest to wyjątkowy i jednocześnie niepowtarzalny pod względem krajobrazowym zakątek Pogórza Bukowskiego. W dolinie rzeki możemy zobaczyć różnorodne formy skalne i pozostałości po mniejszych i większych osuwiskach.

W lasach rezerwatu znajdziemy różne drzewostany: olszynkę karpacką, lasy świerkowe i sosnowe, stary 130-letni las bukowo-jodłowy oraz jaworzynę górską ze wspaniałymi okazami wiązu górskiego i jaworami. Obok pospolitszych roślin chronionych, takich jak wawrzynek wilczełyko, bluszcz pospolity czy gnieźnik leśny, spotkać tu można również kilku rzadkich przedstawicieli tej grupy: kruszczyka sinego, storczyka plamistego czy tojada wschodniokarpackiego.

W czystej wodzie żyją małże, wypławki, skąposzczety, pijawki, kiełże, jętki, chruściki. W zakolu rzeki występują pstrągi potokowe i klenie. Widywano również: lipienie, głowacze, strzeble, brzanki, jelce, piekielnice, ukleje i kiełbie. Największą osobliwością fauny rezerwatu są gatunki puszczańskie, z niedźwiedziem brunatnym na czele. Bytuje tutaj także ryś, żbik oraz – w rozległych kompleksach leśnych – wilk. Jelenie europejskie, stanowiące podstawę pożywienia wilków, przyciągają je tu licznie. Spotyka się także żubra, sarnę, dzika, lisa, borsuka i kunę leśną. W wodach żyje wydra. Znaczna jest także liczba gatunków ssaków owadożernych i gryzoni.

Wartościowe elementy awifauny to orzeł przedni, orlik krzykliwy, puszczyk uralski i puchacz. Gniazduje tu również bocian czarny, spotkać można jastrzębia gołębiarza, myszołowa zwyczajnego, jarząbka, kruka, pliszkę górską i pluszcza. Gady reprezentowane są przez jaszczurkę żyworodną, padalca zwyczajnego i zaskrońca zwyczajnego. Z płazów odnotowano traszkę karpacką i górską, żabę trawną, kumaka górskiego i salamandrę plamistą, zasiedlającą podmokłe strefy lasu z czystą, bogatą w tlen wodą.

Osobliwością rezerwatu są źródła wody mineralnej o niezbadanym jeszcze dobrze składzie, wypływające w bezpośrednim sąsiedztwie torowiska kolejki, jak również pod szczytem Karnaflowego.

Przełom Sanu pod Grodziskiem

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Lokalizacja: pow. leski, gm. Olszanica, Solina
Typ: Krajobrazowy

Utworzony został w roku 2003, na powierzchni 100,24 ha w obrębie trzech wsi: Zwierzyń, Bereźnica Niżna oraz Średnia Wieś. Rezerwat położony jest w zasięgu Wschodniobeskidzkiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Teren chroniony obejmuje atrakcyjny krajobrazowo przełomowy odcinek doliny rzeki San i terenów nad Zbiornikiem Myczkowce poniżej elektrowni w Zwierzyniu. Przełom Sanu przez piaskowcowo-łupkowe wzniesienia wysoczyznowe, od wschodu ograniczone stromym, lesistym zboczem Grodziska (556 m n.p.m.), od zachodu łagodnie przechodzące w wyniesienia Trzech Kopców (451 m n.p.m.), tworzy wyjątkowy i niepowtarzalny pod względem krajobrazowym zakątek. Przełom Sanu jest w tym miejscu zakończeniem długiego zakola (tzw. łokcia lub omegi), jaką od zapory w Myczkowcach poprzez Zwierzyń i z powrotem w kierunku Myczkowiec zakreśla dolina tej rzeki.

Teren ten porośnięty jest lasem mieszanym z grądem subkontynentalnym, żyzną buczyną karpacką i jaworzyną górską, w której występuje niezwykle cenne stanowisko języcznika zwyczajnego – jedynej w Polsce paproci o nie podzielonych liściach. Drzewostany rezerwatu przez lata wykorzystywane były gospodarczo, jednak charakter prowadzonej działalności człowieka nie odbił się w negatywny sposób na ich strukturze, w związku z czym można je określić mianem naturalnych bądź zbliżonych do naturalnych.

Flora roślin jest bardzo bogata, zarejestrowano tu obecność około 320 gatunków, ale przypuszczalnie ich liczba jest znacznie większa. Najwięcej jest taksonów górskich (41) m.in.: żywiec gruczołowaty, tojeść gajowa, przetacznik górski, starzec Fuchsa i gajowy, paprotnik Brauna, oset łopianowaty, śnieżyca wiosenna, lepiężnik biały i szałwia lepka. Rośliny rzadkie i chronione (28 gatunków) są licznie reprezentowane. Obok pospolitych roślin chronionych, takich jak bluszcz pospolity, wawrzynek wilczełyko czy marzanka wonna, spotkać tu można prawdziwe osobliwości: kruszczyka szerokolistnego i sinego, tojadu mołdawskiego i lulecznicę kraińską.

Na obszarze Nadleśnictwa Lesko, w granicach którego położony jest rezerwat, stwierdzono występowanie ponad 130 gatunków ptaków, z których większość stanowią lęgowe. Nad rzeką możemy zobaczyć ptaki drapieżne: orlika krzykliwego, jastrzębia, myszołowa zwyczajnego, krogulca i pustułkę. Liczna jest grupa ptaków śpiewających, a nad Jeziorem Myczkowskim obserwowano rzadkie ptaki wodne, m.in. łabędzia krzykliwego, perkoza dwuczubnego, bielaczka, rybitwę czarną.

Przełom Osławy pod Duszatyńcem

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna

Lokalizacja: pow. sanocki, gm. Komańcza, Zagórz
Typ: Krajobrazowy

Utworzony został w roku 2000, na powierzchni 322,45 ha na terenie dwóch wsi: Wysoczany i Mokre. Położony na granicy Beskidu Niskiego i Bieszczadów chroni przełomowy odcinek Osławy, która w okolicach Duszatyna opływa 50-metrowy ostanie – wzgórze Łokieć. Przeciskając się pomiędzy stromymi zboczami, spada z szumem ze skalnych progów tworząc kaskady i po 1,7 km wraca prawie w to samo miejsce, z którego wypłynęła. Przełom Osławy przez piaskowcowo-łupkowe wzniesienie wysoczyznowe, utworzył tu malownicze zakole ograniczone stromymi, porośniętymi lasem zboczami. Wraz z rozległym tarasem rzecznym i korytem obfitującym w progi skalne jest to wyjątkowy i jednocześnie niepowtarzalny pod względem krajobrazowym zakątek Pogórza Bukowskiego. W dolinie rzeki możemy zobaczyć różnorodne formy skalne i pozostałości po mniejszych i większych osuwiskach.

W lasach rezerwatu znajdziemy różne drzewostany: olszynkę karpacką, lasy świerkowe i sosnowe, stary 130-letni las bukowo-jodłowy oraz jaworzynę górską ze wspaniałymi okazami wiązu górskiego i jaworami. Obok pospolitszych roślin chronionych, takich jak wawrzynek wilczełyko, bluszcz pospolity czy gnieźnik leśny, spotkać tu można również kilku rzadkich przedstawicieli tej grupy: kruszczyka sinego, storczyka plamistego czy tojada wschodniokarpackiego. W czystej wodzie żyją małże, wypławki, skąposzczety, pijawki, kiełże, jętki, chruściki. W zakolu rzeki występują pstrągi potokowe i klenie. Widywano również: lipienie, głowacze, strzeble, brzanki, jelce, piekielnice, ukleje i kiełbie.

Największą osobliwością fauny rezerwatu są gatunki puszczańskie, z niedźwiedziem brunatnym na czele. Bytuje tutaj także ryś, żbik oraz– w rozległych kompleksach leśnych – wilk. Jelenie europejskie, stanowiące podstawę pożywienia wilków, przyciągają je tu licznie. Spotyka się także żubra, sarnę, dzika, lisa, borsuka i kunę leśną. W wodach żyje wydra. Znaczna jest także liczba gatunków ssaków owadożernych i gryzoni. Wartościowe elementy awifauny to orzeł przedni, orlik krzykliwy, puszczyk uralski i puchacz. Gniazduje tu również bocian czarny, spotkać można jastrzębia gołębiarza, myszołowa zwyczajnego, jarząbka, kruka, pliszkę górską i pluszcza. Gady reprezentowane są przez jaszczurkę żyworodną, padalca zwyczajnego i zaskrońca zwyczajnego. Z płazów odnotowano traszkę karpacką i górską, żabę trawną, kumaka górskiego i salamandrę plamistą, zasiedlającą podmokłe strefy lasu z czystą, bogatą w tlen wodą.

Osobliwością rezerwatu są źródła wody mineralnej o niezbadanym jeszcze dobrze składzie, wypływające w bezpośrednim sąsiedztwie torowiska kolejki, jak również pod szczytem Karnaflowego Łazu.

Fot. M.Jedynak

JAKA POGODA?

3°C

Sanok

Partly Cloudy

Wilgotność: 46%

Wiatr: 20.92 km/h

  • 24 Mar 2016

    4°C -2°C

  • 25 Mar 2016

    10°C 1°C

ZNAJDŹ NAS :   envelope    social facebook circular button

Polityka prywatności